Iliopsoas syndroom (Johnston)
 

Iliopsoas bursitis(syndrome).
De drie belangrijkste oorzaken van de ontsteking van de slijmbeurs ( bursitis) bij de aanhechting van de iliopsoas spier in de lies zijn rheumatoïde arthritis (RA) , osteoarthritis (OA) en overbelasting. De iliopsoas spier aanhechting bevindt zich op de kleine knobbel ( trochantor minor) van de heupkop. Aanspanning van deze spier geeft buiging en naar buiten draaiing van de heup. De slijmbeurs ligt tussen de iliopsoas spier en het gewrichtskapsel van de heup. De bursa ligt is gemiddeld 5-7 cm lang en 2-4 cm breed.
Bij de onderliggende zieketebeelden als RA en OA is er vaak een verbinding tussen de slijmbeurs en de het gewricht. Hierdoor kan deze slijmbeurs veel vocht opnemen en zoveel ruimte innemen dat andere structuren in de lies worden gecomprimeerd. De slijmbeursontsteking treedt frequent op bij mensen met loopafwijkingen en bij vrouwen met overgewicht en een beginnende gewrichtsslijtage van de heup.
De diagnose bij RA of OA kan gesteld worden door het samengaan van 3 verschijnselen ( triad van Melamed et al): 1) een voelbare massa in de lies, 2) tekenen van compressie op omliggende structuren en 3) met rðntgen aantoonbare heup artrose.

Kliniek: Het iliopsoas syndroom/ iliopsoas bursitis als gevolg van overbelasting, wordt vooral bij dansers en voetballers gezien. De slijmbeursontsteking ontstaat als gevolg van de overblasting. Een patiënt kan pijn en/of druk ondervinden in de lies en het bekken De pijn treedt vooral op tijdens activiteiten met buiging van de heup ( bv. sokken aantrekken) en/of voelt of hoort iets verspringen. ( “snapping hip syndrome"). De pijn kan naar de binnenzijde van het bovenbeen tot boven de knie uitstralen. De paslengte wordt beperkt omdat strekking van de heup compressie van de bursa geeft.

Diagnostiek:
Diverse oorzaken van liesklachten moet worden uitgesloten. Met röntgenonderzoek kunnen afwijkingen aan heup en symfyse worden uitgesloten. Artrografie kan worden gebruikt om en afwijkingen inn het gerwicht vast te stellen. Echografie, bursografie en fluoroscopie zijn specifieke diagnostische hulpmiddelen voor een bursitis en tendinitis. Tijdens echografie kan een naald worden ingebracht en lidocaïne in de bursa worden gespoten. Het verdwijnen van de pijn bevestigt de diagnose.

Therapie
Behalve injectie met lidocaine en/of corticosteroid zal de behandeling bestaan uit gedoseerde rust en een oefenprogramma met rekoefeningen, spierversterkende oefeningen. De spieren van het bovenbeen en de m. iliopsoas worden gerekt. Met name de rotatoren en abductoren van de heup moeten worden getraind.
De studie van Johnston et al. toonde aan dat een specifiek oefenprogramma van 6 weken ,thuis uitgevoerd, de functie van de heup kan verbeteren en de pijn kan verminderen bij patienten met het iliopsoas syndroom.

Iliopsoas Syndroom oefenprogramma:
Dagelijks rekken heup flexoren, quadriceps, hamstrings.









Fase 1: Dagelijks gedurende 2 weken :
Heup endorotatie met band ,
3 series van 20 herhalingen, beiderzijds Zit in stoel met elastische band rond de enkel en vastgemaakt aan de stoel van de poot. Pak de zitting van de stoel vast. Draai het onderbeen naar buiten. Het bovenbeen mag hierbij niet te ver naar buiten bewegen.




Heup exorotatie met band,
3 series van 20 herhalingen, beiderzijs Zit in stoel met elastische band rond de enkel en vastgemaakt aan de stoel van de poot. Pak de zitting van de stoel vast. Draai het onderbeen naar binnen en kruis voor het andere onderbeen. Het bovenbeen mag hierbij niet te ver naar binnen bewegen.
 


Bij ongelijkheid in kracht tussen de benen pas in de oefeningen een v erhouding van zwak : sterk van 3:2 toe.

Fase II:
Oefeningen Fase I : 2-3 maal per week
Plus dagelijks gedurende 2 weken :
Heup Abductie in zijlig met abductie/exorotatie met band,
3 series van 20 herhalingen aangedane been, niet-aangedane been 2 series van 20 herhalingen.
 



Fase III:
Oefeningen Fase I en Fase II: 2-3 maal per week :
Plus 2-3 maal per week :
Unilaterale minisquats,
3 series van 20 herhalingen aangedane been, niet-aangedane been 2 series van 20 herhalingen.
Stand naast de stoel en aan de aangedane zijde de band vast met handgefixeerd op de heup. Band is op spanning bij lichte buiging van de knie. Opkomen tot stand.
Alternatief: met aangedane zijde tegen de muur. Opkomen vanuit lichte buiging tot strekstand knie. De wrijving tegen de muur geeft hierbij de weerstand.
 

 

Referentie:
Johnston CAM, Lindsay DM, Wiley JP. Treatment of iliopsoas syndrome with a hip rotation strengthening program: a retrospective case series. 1999. J Orthop Sports Phys Ther. 29(4):218-224.

 

 

www.fysiotherapiedevries.nl

Kerkweg 45a  4121 KR Zijderveld (Everdingen)

Telefoon: 0345- 642618    

 


Copyright © 2019 [R. de Vries]. Alle rechten voorbehouden.